الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

260

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيه 124 قرائت ابن كثير و حفص « رسالته » و ديگران « رسالاته » خوانده‌اند . وجه قرائت اول اين است كه هم بر كم دلالت دارد ، هم بر بسيار . زيرا مصدر است . وجه قرائت دوم اين است كه رسالت خداوند تكرار شده است . لغت اجرام : اقدام بر كار زشت و قطع چيزى كه بايد وصل شود . به گناه نيز جرم و جريمه گفته مىشود . صغار : خوارى و مذلتى كه موجب كوچكى انسان شود . اعراب أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ : « حيث » يا ظرف است يا ظرف نيست . اگر ظرف است « اعلم » در آن عمل نمىكند ، زيرا در اين صورت ، يعنى : در اين موضع خدا داناتر است و اين صحيح نيست . بنا بر اين ظرف بودن « حيث » مشكل است و بايد اسم باشد و حكم مفعول به را دارد . در اين صورت يعنى : خداوند بمواضع رسالات خود داناتر است و حرف جر از « حيث » حذف شده است . مثل « أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ » در ادبيات عرب ، گاهى كلمهء « حيث » به معناى اسم به كار رفته است . مثل : كان منها حيث تلوى المنطقا * حقفا نقاً مالا على حقفى نقا در اين شعر ، « حيث » در محل نصب و اسم « كان » است و نمىتواند ظرف باشد . يعنى : گويا جايى كه كمربند را مىبندى دو تپهء طولانى و انباشتهء رمل است كه بر دو تپهء رمل ديگر فرو آمده‌اند . صَغارٌ عِنْدَ اللَّهِ زجاج گويد « عند » متصل است به « سيصيب » . ممكن است